પોલીહાઉસ માં ટામેટાની ખેતી – સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ સંપૂર્ણ ગાઈડ 2026
ગુજરાત અને સમગ્ર ભારત ના હજારો પ્રગતિશીલ ખેડૂત આજે ખુલ્લી ખેતી ની જગ્યા પોલીહાઉસ ટામેટા ખેતી તરફ વળ્યા છે — અને પરિણામ અત્યંત ઉત્સાહ-જનક છે. ICON Horticulture ના 500+ ખેતી-પ્રોજેક્ટ ના અનુભવ આધારિત આ ગાઈડ 2026 માં ટામેટા ઉગાડવા ની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ, પ્રયોગ-સિદ્ધ માહિતી આપે છે. સારી રીતે સ્થાપિત પોલીહાઉસ માં આપ ખુલ્લા ખેત કરતાં 3 થી 5 ગણું ઉત્પાદન, વર્ષ-ભર ફસલ અને બેમોસમ વરસાદ-મુક્ત ખેતી ના ફાયદા મેળવી શકો.
🌱 મુખ્ય હકીકત
1000 ચો.મી. પોલીહાઉસ માં એક ઋતુ ચક્ર (4–5 મહિના) માં 15–25 ટન ટામેટા ઉત્પન્ન થઈ શકે, અને ₹3–6 લાખ ચોખ્ખો નફો મળે.
વિષય સૂચિ
1. પોલીહાઉસ માં ટામેટા કેમ ઉગાડવા?
- તાપમાન નિયંત્રણ: આખા વર્ષ 18–28°C તાપમાન જાળવો, ગમે તે ઋતુ હોય.
- ટપક સિંચાઈ: ફર્ટિગેશન થી 60–70% પાણી ની બચત અને ચોક્કસ પોષણ.
- જીવાત સુરક્ષા: UV ફિલ્મ કીટ રોકે, જંતુનાશક ખર્ચ 80% ઘટે.
- વધુ ઉત્પાદન: ખુલ્લા ખેત કરતાં 3–5 ગણું ઉત્પાદન, ઉત્તમ ગુણવત્તા.
2. પોલીહાઉસ માટે શ્રેષ્ઠ ટામેટાની જાત
| જાત | પ્રકાર | ઉત્પાદન (ટન/ઋતુ) | ઉપયુક્ત વિસ્તાર |
|---|---|---|---|
| નવીન F1 | હાઈબ્રિડ ઈન્ડીટર્મિનેટ | 20–25 T | સમગ્ર ભારત |
| કાશી અમન | હાઈબ્રિડ | 18–22 T | ઉત્તર ભારત |
| સર્પન 12 | ચેરી ટામેટા | 10–14 T | નિકાસ બજાર |
| અર્કા રક્ષક | હાઈબ્રિડ (IIHR) | 20–28 T | દક્ષિણ ભારત |
3. ખેતી ની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા
-
1
નર્સરી તૈયારી (દિવસ 1–25)
પ્લગ ટ્રે માં કોકોપીટ-પર્લાઈટ (70:30) મિક્સ માં બીજ વાવો. 22–26°C તાપમાન રાખો. 5–7 દિવસ માં અંકુરણ. ઝીણી ફ્લોઅર-સ્પ્રે સિંચાઈ કરો.
-
2
પોલીહાઉસ અને જમીન તૈયારી
રોપણ પહેલા સોલરાઈઝેશન (ઉનાળા માં 4–6 અઠવાડિયાં) અથવા ટ્રાઈકોડર્મા થી બાયો-ફ્યૂમિગેશન. FYM 20–25 ટન/હેક્ટ + DAP 100 kg + MOP 50 kg/ha ઉમેરો.
-
3
રોપણ (દિવસ 25–30)
25–30 દિવસ ના 4–5 પાન વાળા રોપ વાવો. અંતર: 60 cm × 45 cm (ડબલ-રો). સાંજ અથવા વાદળ છાઈ વખતે રોપો.
-
4
ટ્રેનિંગ અને કળી-નિવારણ
GI વાયર અને ક્લિપ વડે સિંગલ-સ્ટેમ ટ્રેનિંગ. દર અઠવાડિયે સાઈડ-શૂટ (સકર) દૂર કરો. હવા-ઉજ્જળ માટે નીચળ ના પાન કાઢો.
💡 ફર્ટિગેશન શેડ્યૂલ
0–30 DAT: N:P:K 19:19:19 @ 2 kg
30–50 DAT: N:P:K 12:61:0 + બોરોન
50–70 DAT: N:P:K 13:0:46 + કેલ્શિયમ
70–120 DAT: પોટ. નાઈટ્રેટ 3 kg + મેગ્નેશિયમ
જીવાત અને રોગ વ્યવસ્થાપન: મુખ્ય જીવાત સફેદ માખી, થ્રિપ્સ, સ્પાઈડર માઈટ, લીફ માઈનર. પીળા ચીટ-ટ્રેપ (10–15 / 1000 sqm) મૂકો. ફૂગ-રોગ માટે Mancozeb 75% WP @ 2.5 g/L દર 15 દિવસ.
ઉત્પાદન-ઉતારો (Harvesting): રોપ-ના 60–80 દિવસ પછી ઉતારો. દૂર-બજાર માટે 30–40% રંગ-ફેરફાર (breaker stage) પર ઉતારો. 2–3 દિવસ-ના અંતરે ઉતારો.
4. ખર્ચ અને નફા-નો હિસાબ (1000 ચો.મી.)
| વિગત | રકમ |
|---|---|
| બિયારણ, નર્સરી | ₹5,000 – ₹8,000 |
| ખાતર, ફર્ટિગેશન | ₹15,000 – ₹20,000 |
| જંતુ-નાશક | ₹6,000 – ₹10,000 |
| મજૂરી (4–5 મહિના) | ₹30,000 – ₹40,000 |
| પાણી, વીજળી | ₹5,000 – ₹8,000 |
| કુલ ખર્ચ | ₹61,000 – ₹86,000 |
| અપેક્ષિત ઉત્પાદન | 18–25 ટન |
| સરેરાશ ભાવ | ₹18–₹30/kg |
| કુલ આવક | ₹3.24 – ₹7.5 લાખ |
| ચોખ્ખો નફો | ₹2.5 – ₹6.5 લાખ |
5. સરકારી સબસિડી
NHM (રાષ્ટ્રીય બાગાયત મિશન) અને RKVY હેઠળ પોલીહાઉસ નિર્માણ પર 50% થી 90% સુધી સબસિડી મળે. 1000 sqm ના પ્રોજેક્ટ માં ₹7.5 – ₹13.5 લાખ સુધી સહાય. ICON Horticulture સબસિડી ની ફાઈલ-વર્ક માં સંપૂર્ણ મદદ કરે.
🚀 આજે જ તમારો પ્રોજેક્ટ શરૂ કરો!
ડિઝાઈન, બાંધકામ, ફસલ-વ્યવસ્થા અને સબસિડી — ICON Horticulture સાથે.
મફત સલાહ લો →